Lichthinder
Effecten lichtvervuiling
Over lichtvervuiling en lichthinder is nog relatief weinig bekend. Wel is duidelijk dat enkele negatieve effecten zijn: licht- en energieverspilling, ontregeling van de natuur, aantasting van gezondheid en verstoring van het nachtelijk landschap.
Lichtverspilling
Het licht van straatverlichting of schijnwerpers die een gebouw verlichten, komt ook wel eens ergens terecht waar het niet nodig of gewenst is. Bijvoorbeeld een buurtuin of slaapkamer. Of deze verspilling van licht ook als hinder wordt ervaren, verschilt.
Energieverspilling
Gemiddeld komt 50% van het jaarlijks elektriciteitsverbruik van een gemeente voor rekening van de openbare verlichting. 3% van de Nederlandse elektriciteit gaat op aan het verlichten van kassen. Er kan nog veel energie bespaard worden door anders en efficiënter te verlichten. Dit kan oplopen tot wel 80%.
Ontregeling natuur
Uit onderzoek blijkt dat verlichting negatieve effecten op dieren heeft. Omdat meer dan 50% van de dieren 's nachts actief is, heeft licht een grote impact. Veel dieren worden aangetrokken of juist afgestoten door licht. Dit zorgt voor versnippering van leefgebieden, maar ook voor een grotere kans om ten prooi te vallen aan andere dieren. Een mooi voorbeeld zijn de vele insecten die om een lamp heen draaien. De sterke teruggang van de insectensoorten wordt door een aantal onderzoekers vooral aan verlichting geweten.
Een ander belangrijk effect is het ontregelen van de biologische klok. Dit dagelijkse ritme wordt gestuurd door licht en donker. Onnatuurlijke verlichting kan de biologische klok verstoren. Vogels gaan bijvoorbeeld eerder zingen, eerder of later paren, nesten bouwen of trekken. Dit beïnvloedt de overlevingskansen van de soort.
Aantasting gezondheid
Over de gevolgen van nachtelijk kunstlicht voor de mens is nog maar relatief weinig bekend. De Gezondheidsraad concludeerde in het jaar 2002: "Hoewel er geen aanwijzingen uit epidemiologisch onderzoek zijn, valt niet uit te sluiten dat buitenverlichting, door verkorting van de avond en de nacht, via stress en in combinatie met andere stressfactoren in de leefomgeving, op den duur leidt tot aantasting van de gezondheid".
Uit onderzoek uit 2001 bleek zelfs dat vrouwen die in nachtdiensten werken, een 50% hogere kans hebben op het krijgen van borstkanker. De relatie tussen licht en kanker ligt in het hormoon melatonine. Het menselijk lichaam maakt dit hormoon aan wanneer het donker is. Melatonine heeft een remmend effect op kwalijke processen, zoals het ontstaan van kanker, en heeft daarnaast effect op de skeletontwikkeling, voortplanting en het gewicht. Wanneer men zich 's nachts met onvoldoende duisternis omringt, wordt de productie van melatonine verminderd.
Klik hier voor meer informatie.
Verstoring nachtelijk landschap
Duisternis is een oerkwaliteit, net als stilte. De oranje gloed boven een verlicht industrieterrein of boven kassen kan tot in de verre omgeving verstorend werken op de beleving van het landschap. Net alsof er altijd een opgaande zon is. Ook de aanblik van de sterrenhemel is voor veel mensen een waarde op zich. Bij een volkomen natuurlijk donkere lucht is het mogelijk om in Nederland 2.500 sterren te zien. Door de verhoogde hemelhelderheid zijn er in steden nog slechts 50 sterren zichtbaar.
Het nachtelijk landschap zal verder nivelleren en versnipperen als meer nu nog donkere gebieden verdwijnen.
Ga naar het sterrenmeting document: klik hier.
Wat kan de overheid doen?
Lichthinder is een maatschappelijk probleem. De overheid heeft de taak bestaande wetgeving beter te benutten en te handhaven. Ook heeft de overheid op dit vlak een voorbeeldfunctie. De provincies en gemeenten maken zelf veel gebruik van verlichting en moeten een voorbeeld stellen door Nederland waar mogelijk donker te houden.
Wat kan de overheid concreet doen:
- Zelf een duister verlichtingsbeleid voeren: verlichting van stadhuizen, provinciehuizen bijvoorbeeld uit zetten na middernacht.
- Het milieuthema lichthinder op de kaart zetten. Dit is een vrij onbekend thema, de overheid schiet qua voorlichting tekort op dit gebied.
- Het stimuleren van onderzoek naar de gevolgen van lichthinder. Er is nog te weinig bekend over het nut van duisternis en de effecten van lichtvervuiling.
tekst overgenomen van Nacht van de Nacht